Meer informatie:
Luidsprekers introductie || Soorten luidsprekers || Surround opstelling
Luidspreker specificaties || Beste luidspreker merken || Ons advies

Uitgaande van het beeldscherm als centrum van het home cinema systeem, is uw gemakkelijke stoel of bank het centrum van wat u zult horen. Dat is heel belangrijk omdat het bepalend is voor de opstelling van de luidsprekers, zodat u het filmgeluid zult horen zoals de makers van de film het hebben bedoeld. Gelukkig gelden dezelfde uitgangspunten voor muziek, zodat u zowel van films kunt genieten als van muziek van dezelfde luidsprekers.
Een home cinema systeem gaat meestal uit van een 5.1 luidsprekeropstelling, bestaande uit 5 luidsprekers voor het gehele spectrum – links, centrum, rechts front en links en rechts surround achter – en een subwoofer die alleen in een beperkt gebied – het laag – werkzaam is. Merk op dat we stellen “gaat uit” van een 5.1 opstelling. Dat is belangrijk, want nieuwe surround sound formaten als Dolby Digital EX klinken het best met twee extra breedband luidsprekers achter de luisteraar. We komen daar later nog op terug, nu eerst 5.1.

Welke luidsprekers heeft u nodig?

Hoewel grote vrijstaande luidsprekers qua klank voordelen hebben vergeleken met hun kleinere broertjes, zijn ze in esthetisch opzicht in het nadeel. Het is verstandig alle luidsprekers in het home cinema systeem van dezelfde fabrikant te kiezen. Op die manier kunt u er redelijk zeker van zijn dat alle ongeveer dezelfde klankbalans hebben. Het voordeel is dat u steeds dezelfde klank hoort, ongeacht de luidspreker die het produceert.

Luidspreker opstelling

Hoewel het opstellen van zes luidsprekers in een kamer op het eerste oog lastig lijkt, is het verrassend simpel wanneer u zich aan een paar richtlijnen houdt.
In de eerste plaats dienen de front Links en front Rechts luidsprekers aan weerszijden van het beeldscherm te staan. Richt u het systeem primair in voor het kijken naar speelfilms, plaats ze dan tegen dezelfde wand als het beeldscherm, zodat ze vanaf de kijk/luister positie een openingshoek van 45° vormen. Een hoek van 60° kan nodig zijn afhankelijk van de kamergrootte, beeldschermgrootte en afstand tot de kijk/luister positie. In het geval erg veel naar muziek geluisterd wordt, bevelen we een openingshoek van 60° aan. In het ideale geval staan beide frontluidsprekers op gelijke afstand van het beeldscherm voor een goede integratie van beeld en geluid.

Dit is de optimale opstelling voor films, daar deze overeenkomt met de opstelling in de mixagestudio waar het geluid wordt samengesteld.

Is voor u muziek belangrijker, dan kan het belangrijk zin uw luidsprekers wat verder van het beeldscherm te plaatsen.

De Centrum luidspreker dient zo dicht mogelijk bij het beeldscherm te staan, liefst direct eronder of erboven en op zelfde afstand als de front luidsprekers. Dit is ideaal, maar niet altijd mogelijk.

De opstelling van de Surround luidsprekers is doorgaans opmerkelijk eenvoudig. De beste positie voor de surround luidsprekers is afhankelijk van de vorm en de grootte van de kamer, de positie van de primaire luisterplaats en het type materiaal – film of muziek – waar u voorkeur naar uit gaat. Voor het bekijken van films kan opstelling tegen de zijwanden in bepaalde kamers goed werken, tegen de achterwand in andere. In elk geval dient directe afstraling van de surround luidsprekers op de luisterpositie te worden vermeden. Monteer deze luidsprekers dan ook boven uw oren. Wilt u vaak naar meerkanaals muziek luisteren dan het verstandig zijn de surround luidsprekers tegen de achterwanden en bij de hoeken te plaatsen. In het algemeen kunnen deze luidsprekers voor muziekweergave lager worden opgesteld dan voor filmgeluid.

De subwoofer

Een subwoofer is een luidspreker die speciaal is ontwikkeld voor het allerlaagste geluid. Eén van de kenmerken van lage frequenties is dat het moeilijk te horen is waar ze vandaan komen. Sommigen omschrijven laag daarom als “non-directioneel”. Hoewel dit strict genomen onjuist is, ligt het dicht genoeg bij de waarheid om althans enige vrijheid te hebben bij het opstellen van een subwoofer in uw home cinema. Om het optimale uit een subwoofer te halen is aan te raden dat u de subwoofer op een aantal posities test. Kies dan de ideale positie voor uzelf.
Er zijn ook luidsprekers welke zelf de lage frequenties gedeeltelijk of helemaal op kunnen vangen. Vaak zijn dit goede, maar ook grote, frontspeakers. Wanneer je deze luidsprekers plaats zul je in de meeste gevallen geen subwoofer nodig hebben om de lage tonen te reproduceren. Mocht je toch lage tonen missen kun je altijd een subwoofer aanschaffen.

Meer mogelijkheden

Hoewel u de basisopstelling van luidsprekers voor de meeste home cinema systemen 5.1 kent, zijn er nog meer mogelijkheden. Sommige home cinema’s worden namelijk aangeduid als 6.1 of 7.1 systemen. Helaas is er heel wat verwarring over dat nu precies betekent. Hetzelfde systeem kan in feite worden aangeduid als 6.1 en als 7.1! Het belangrijkste is dat deze systemen meer luidsprekers omvatten als hiervoor beschreven. Hoewel deze systemen gebruik maken van de modernste technieken en net een extra dimensie geven kunnen we rustig stellen dat een goed opgesteld en uitgevoerd 5.1-systeem zo indrukwekkend is dat velen geen behoefte – of uit ruimtegebrek – aan meer luidsprekers zullen hebben. Wilt u echter beslist het allerbeste home theater en u heeft de beschikking over een dienovereenkomstig grote kamer, dan verdient 6.1/7.1 zeker een overweging. De meeste 6.1/7.1 systemen hebben extra luidsprekers achter in de kamer voor een centrum surround kanaal, waarin enige informatie wordt weergegeven direct achter de luisterpositie. Daarmee wordt het gevoel omringd te zijn versterkt ten opzichte van de gebruikelijke twee kanalen.

Een “6.1/7.1″ systeem voegt achterin uw home cinema extra luidsprekers toe om een betere centrum informatie te krijgen ongeacht de bron die wordt afgespeeld.
Voor meer informatie over 2.1, 5.1, 6.1 en 7.1 opstellingen: Surround opstelling

De ruimte

De ruimte waarin je de luidsprekers plaatst is ook van belang.
Wanneer de ruimte te leeg (niet genoeg absorberende elementen en meubilair) is, is de kans op galm erg groot. Kussens, stoelen, tapijten en kleine meubels verhelpen dit probleem. Een tapijt is beste beste optie om geluid te absorberen, een tegelvloer zal het galmen juist zeer ernstig versterken.
Zorg ook dat de ruimte niet te vol staat. Dit neemt namelijk de galm weer helemaal weg, waardoor je dit gaat compenseren met een te hoog volume, waar dan de buren weer last van hebben. Lichtere, absorberende meubels helpen dit te voorkomen.

Meer informatie:
Luidsprekers introductie || Soorten luidsprekers || Surround opstelling
Luidspreker specificaties || Beste luidspreker merken || Ons advies